على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2548
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فرقاع ( ferq ' ) م . ع . فرقع فرقعة و فرقاعا . مر . فرقعة . فرقان ( forq n ) ا . ع . فيروزى . و برهان و حجت . و بيان واضح . و صبح و سحر و سپيده دم . و كودكان . و شكافتگى دريا . و تورات . قوله تعالى : وَ إِذْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ الْفُرْقانَ . و آنچه بدان فرق ميان حق و باطل كنند . قوله تعالى : وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ . و يوم الفرقان : روز بدر . و نيز فرقان : قرآن مجيد ، و سئل ابو عبد اللّه عليه السلام عن القرآن و الفرقان ا هما شيئان ام شيئى واحد فقال : القرآن جملة الكتاب و الفرقان المحكم الواجب العمل به . فرقان ( forq n ) ا . ع . ج . فرق ( faraq ) و فرق ( farq ) . فرقان ( forq n ) م . ع . فرقت بين الشيئين فرقا و فرقانا ( از باب نصر - و از باب ضرب : لغة ) : جدا كردم ما بين آن دو چيز را . و كذا : فرقت بين الحق و الباطل . قوله تعالى : فَافْرُقْ بَيْنَنا وَ بَيْنَ الْقَوْمِ الْفاسِقِينَ . و فرق فيه : حكم كرد در آن . قوله تعالى : فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ . و قوله : وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ اى فضلناه و احكمناه ، و من شدد قال : انزلناه مفرقا فى ايام . و قوله : وَ إِذْ فَرَقْنا بِكُمُ الْبَحْرَ يعنى شكافتيم براى شما دريا را . فرقانى ( forq ni ) ص . پ . منسوب بفرقان يعنى قرآنى . فرقب ( forqob ) ا . ع . نام موضعى در مصر . فرقبية ( forqobiyyat ) ص . ع . ثياب فرقبية : جامهء كتان سپيد منسوب بفرقب . فرقة ( ferqat ) ا . ع . گروه مردم . و خيك نيك پر كه تا قدرى از آن خالى نكنند دوغ زدن نتوانند . ج : فرق ( feraq ) . ج ج : افراق . ج ج ج : افاريق . و گاه فرقة را در شعر بر افارقة جمع بندند . فرقة ( forqat ) ا . ع . جدائى ( اسم است مفارقة را ) . فرقة ( fareqat ) ص . ع . ارض فرقة : زمين پراكنده گياه . فرقت ( forqat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جدائى و مفارقت . فرقد ( farqad ) ا . ع . گوساله . و گوسالهء دشتى . و ستارهاى نزديك قطب كه بدان راه شناسند . فرقدان ( farqad n ) و فرقدان ( farqad ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو ستارهء نزديك قطب كه بدانها راه شناسند . فرقعة ( farqa'at ) م . ع . فرقع فرقعة : سخت دويد . و فرقع فلانا : پيچيد گردن فلان را . و فرقع الاصابع : درهم خمايند انگشتان را تا بانگ برآورد از آنها . و فرقع فلان فرقعة و فرقاعا : تير داد فلان و ضرطه زد . فرقعة ( forqo'ot ) ا . ع . كون . فرقم ( farqam ) ا . ع . مهرهء نره تا ختنه جاى . فرقندان ( farqand n ) ا . پ . يك نوع مستى مر ارمنيها را قبل از ايام پرهيز . فرقود ( forqud ) ا . ع . گوساله . و ستارهء فرقد كه نزديك قطب است . فرقور ( farqur ) ا . پ . تيهو و فرفور . فرقه ( ferqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طايفه و قبيله و گروه از مردم . فرك ( fark ) م . ع . فرك الثوب فركا ( از باب نصر ) : ماليد جامه را با دست . و فرك السنبل و فرك القملة : كذلك . فرك ( fark ) و ( ferk ) ا . ع . دشمنى سخت . و دشمنى زن و شوى . فرك ( fark ) و ( ferk ) م . ع . فركت المراة زوجها فركا و فركا و فروكا و فركانا ( از باب سمع - و از باب نصر شاذ ) : دشمن داشت آن زن شوى خود را . و فرك الرجل زوجه : دشمن داشت آن مرد زن خود را . فرك ( farak ) ا . ع . سستى گوش و فروهشتگى آن . فرك ( farak ) م . ع . فركت الاذن فركا ( از باب سمع ) : سست و فروهشته گرديد آن گوش . فرك ( farek ) ص . ع . بدست ماليدهء پوست دور كرده . فركاء ( fark ' ) ص . ع . گوش سست و فروهشته . فركاح ( ferk h ) ا . ع . آنكه هر دو جانب سرين وى مرتفع و دبر او برآمده باشد . فركامخ ( fark max ) ا . ع . شير بيشهء خرد سال و بچه . فركامخ ( fark mox ) ا . پ . شيرى كه به روى طعام ريزند . فركان ( forokk n ) ا . ع . دشمنى سخت . و دشمنى زناشوئى . فركان ( forokk n ) م . ع . فرك فركا و فركا و فركانا . مر . فرك و فرك . فركة ( farekat ) ص . ع . گوش سست فروهشته . فركحة ( farkahat ) ا . ع . دورى ما بين هر دو سرين . فركن ( far - kan ) ا . پ . زمينى كه از صدمهء سيل كنده شده و جابجا آب در آن ايستاده باشد . و چيزى كه بواسطهء طول مدت از هم فرو ريخته و پوسيده شده باشد . و جوئى كه از نو احداث كرده و تازه آب در آن جارى كرده باشند . فركند ( far - kand ) ا . پ . زمينى كه سيل آن را كنده و جابجا در آن آب ايستاده باشد . و جوى از نو احداث كرده . و جوئى كه در روى زمين كنند و از جائى به جائى آب برند .